به گزارش روشنای راه، راحله شهبازی، مسئول آزمایشگاه ملی سلامت بذر و نهال کشور اظهار کرد: این موفقیت با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی موجود در مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال و توسعه تجربه‌های تحقیقاتی پیشین به دست آمده و در کنار کاهش هزینه تأمین برخی مواد اولیه تا ۹۰ درصد، گامی مؤثر در تقویت توان داخلی برای تولید مواد مورد نیاز آزمایشگاه‌های کنترل سلامت به شمار می‌رود.
وی با اشاره به ضرورت تأمین مستمر مواد بیولوژیک مورد استفاده در آزمون‌های تخصصی افزود: تولید آنتی‌بادی‌های اختصاصی برای تشخیص عوامل بیماری‌زای گیاهی، نقش مهمی در کنترل و گواهی سلامت بذر و نهال و سایر مواد تکثیری دارد. از این رو، بازتولید این آنتی‌بادی‌ها با رویکرد کاهش وابستگی به نهاده‌های وارداتی و استفاده از توان تولیدکنندگان داخلی در دستور کار قرار گرفت و با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر به نتیجه رسید.
کاهش هزینه‌ها با جایگزینی نهاده‌های داخلی
مسئول آزمایشگاه ملی سلامت بذر و نهال کشور با تشریح ابعاد فنی این دستاورد گفت: یکی از مراحل حساس در بازتولید آنتی‌بادی‌های نوترکیب، احیای سویه باکتریایی نگهداری‌شده در دمای منفی ۸۰ درجه سانتی‌گراد است. در این مرحله، اطمینان از زنده‌مانی و پایداری کشت، خلوص سویه و حفظ پلاسمید نوترکیب اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه باکتری و پلاسمید مورد نظر، زیرساخت اصلی تولید پروتئین نوترکیب و در نهایت تهیه آنتی‌بادی اختصاصی را تشکیل می‌دهند.
شهبازی ادامه داد: در فرایند جدید، بخشی از مواد و نهاده‌های وارداتی با محصولات تولید داخل، از جمله تولیدات شرکت‌های دانش‌بنیان، جایگزین شد. این تغییر بدون افت عملکرد تشخیصی محصول نهایی انجام گرفت و علاوه بر کاهش هزینه‌ها، امکان بهره‌گیری پایدارتر از ظرفیت‌های داخلی را فراهم کرد.
وی با اشاره به میزان صرفه‌جویی حاصل از این اقدام بیان کرد: در مرحله تخلیص پروتئین نوترکیب، هزینه مواد مصرفی تا ۹۰ درصد و در مرحله ایمن‌سازی خرگوش‌ها تا ۷۰ درصد کاهش یافت. این صرفه اقتصادی در کنار دسترسی آسان‌تر به مواد داخلی، می‌تواند استمرار فعالیت‌های آزمایشگاهی را در شرایط محدودیت واردات تضمین کند و از آسیب‌پذیری فرایندهای تشخیصی در برابر اختلالات تأمین خارجی بکاهد.
ساده‌سازی فرایند تولید با حفظ کارایی تشخیصی
مسئول آزمایشگاه ملی سلامت بذر و نهال کشور، بهره‌گیری از روش‌های کارآمدتر در فرایند تولید را از دیگر ابعاد این دستاورد دانست و اظهار کرد: در این تجربه، امکان ساده‌سازی مرحله ایمن‌سازی نیز مورد بررسی قرار گرفت.
به گفته شهبازی، متخصصان مؤسسه در روش جدید، از ترکیب پروتئین‌های پوششی نوترکیب مربوط به دو جدایه متفاوت ویروس وای سیب‌زمینی برای ایمن‌سازی یک حیوان استفاده کردند؛ در حالی که در روش پیشین، از حیوانات متعدد استفاده می‌شد.
وی افزود: این رویکرد ضمن حفظ کارایی تشخیصی، فرایند تولید و استفاده از آنتی‌بادی در آزمون‌های سرولوژیکی را ساده‌تر می‌کند. همچنین، کاهش تعداد حیوانات مورد استفاده می‌تواند در راستای رعایت اصل کاهش کاربرد حیوانات آزمایشگاهی و حرکت به سمت روش‌های مسئولانه‌تر در تولید مواد بیولوژیک ارزیابی شود.
تبدیل تجربه تحقیقاتی به ظرفیت پایدار تولید
شهبازی با تأکید بر اهمیت بهره‌برداری از دستاوردهای علمی پیشین تصریح کرد: ارزش این موفقیت تنها به بازتولید یک محصول آزمایشگاهی محدود نمی‌شود، بلکه نشان می‌دهد با حفظ زیرساخت‌های علمی ایجادشده در طرح‌های تحقیقاتی گذشته و پیوند دادن آن‌ها با ظرفیت تولیدکنندگان داخلی و شرکت‌های دانش‌بنیان، می‌توان مسیر تأمین مواد بیولوژیک مورد نیاز آزمایشگاه‌های تخصصی را اقتصادی‌تر و قابل اتکاتر کرد.
وی خاطرنشان کرد: ترکیب سه رویکرد شامل استفاده مجدد از فناوری و زیرساخت‌های تحقیقاتی موجود، جایگزینی نهاده‌های وارداتی با نمونه‌های داخلی و حفظ عملکرد تشخیصی محصول نهایی، این تجربه را به الگویی ارزشمند برای توسعه تولیدات بومی تبدیل کرده است.
مسئول آزمایشگاه ملی سلامت بذر و نهال کشور ادامه داد: دستیابی به این تجربه، علاوه بر کاهش هزینه تأمین برخی نهاده‌های اصلی، زمینه مطمئن‌تری برای تأمین مواد بیولوژیک مورد نیاز فعالیت‌های آزمایشگاهی فراهم می‌کند و می‌تواند در تقویت استقلال فناورانه کشور در حوزه کشاورزی نقش‌آفرین باشد.
قابلیت توسعه فناوری برای شناسایی سایر ویروس‌های سیب‌زمینی
وی در پایان با اشاره به ظرفیت توسعه این دستاورد گفت: تجربه به‌دست‌آمده در زمینه بازتولید آنتی‌بادی و جایگزینی مواد اولیه، قابلیت بهره‌برداری در توسعه و بازتولید آنتی‌بادی‌های مورد نیاز برای ردیابی سایر ویروس‌های مهم سیب‌زمینی را نیز دارد؛ مشروط بر آنکه الزامات فنی و ضوابط استاندارد ملی سلامت در هر مورد رعایت شود.
شهبازی تأکید کرد: توسعه چنین ظرفیت‌هایی می‌تواند ضمن کاهش وابستگی به منابع خارجی، به تأمین پایدار مواد مورد نیاز آزمایشگاه‌های تخصصی، ارتقای توان تشخیصی کشور و تقویت پشتوانه علمی و فناورانه بخش کشاورزی کمک کند.
