به گزارش روشنای راه، وحید شالچی در نشست سراسری دبیران شورای هماهنگی کانونهای فرهنگی، هنری، اجتماعی و دینی دانشگاههای کشور که به میزبانی دانشگاه خوارزمی در کرج برگزار شد، فعالیت فرهنگی و اجتماعی را یکی از ارکان اساسی پایداری جامعه در شرایط دشوار دانست و اظهار کرد: هر اندازه فرهنگ یک جامعه ریشهدارتر و قویتر باشد، آن جامعه در مواجهه با بحرانها استوارتر خواهد بود.
وی با قدردانی از تلاش فعالان فرهنگی و دانشجویی افزود: در شرایط دشوار اقتصادی که بسیاری از مردم برای تأمین نیازهای اولیه زندگی با فشار مواجه هستند، استمرار فعالیت کانونهای دانشجویی و حفظ فضای مثبت، پویا و امیدبخش در دانشگاه، اقدامی ارزشمند و شایسته تقدیر است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در دوران جنگ خاطرنشان کرد: بررسی تاریخ جنگها نشان میدهد در برخی کشورها، حتی در شرایط شدید محدودیتهای اقتصادی، بودجه حوزه فرهنگ و هنر نهتنها کاهش پیدا نکرد، بلکه افزایش یافت.
شالچی به تجربه بریتانیا در جنگ جهانی دوم اشاره کرد و گفت: این کشور در شرایط دشوار اقتصادی، بودجه فرهنگ و هنر را افزایش داد و شورای فرهنگی و هنری تشکیل شد؛ بعدها پارلمان بریتانیا در ارزیابیهای خود، این شورا را یکی از عوامل مؤثر در مقاومت و افزایش تابآوری مردم در دوران جنگ معرفی کرد.
وی ادامه داد: تجربه ملتهایی که توانستهاند در برابر بحرانها مقاومت کنند، نشان میدهد فعالیت فرهنگی و اجتماعی بخش مهمی از فرآیند ایستادگی آنان بوده است؛ زیرا انسانها در شرایط سخت تحت فشارهای روانی قرار میگیرند و فعالیتهای فرهنگی میتواند به حفظ پیوندهای اجتماعی و کنار هم ماندن افراد کمک کند.
بازگشت جوامع به خاطره و اسطوره در روزهای بحران
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به واکنش جوامع در زمان بروز بحران گفت: ملتها در دورههای دشوار معمولاً به اسطورهها، خاطرات مشترک و عناصر هویتی خود بازمیگردند؛ زیرا این عناصر میتوانند زمینه روانی و اجتماعی لازم برای ایستادگی را فراهم کنند.
وی افزود: در یک سال اخیر نیز چند اثر سینمایی با موضوعات مرتبط با شاهنامه ساخته شده است که میتوان این موضوع را در چارچوب همین بازگشت به اسطورهها و خاطرات جمعی تحلیل کرد؛ هنگامی که خاطرات و تجربههای مشترک در جامعه فعال میشوند، ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی از جنبههای مختلف میتوانند به افزایش تابآوری عمومی کمک کنند.
ایران؛ جامعهای متنوع با سابقه همزیستی و گفتوگو
شالچی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت همدلی، پذیرش تفاوتها و گفتوگوی اجتماعی تأکید کرد و گفت: جامعه ایرانی در دورههای تاریخی مختلف، سابقهای طولانی در تحمل تفاوتها و تعامل میان گروههای گوناگون داشته است.
وی با اشاره به گزارشهای تاریخی جهانگردان درباره ایران در دوره صفویه اظهار کرد: در برخی از این گزارشها، احترام میانفرهنگی در جامعه ایران مورد توجه قرار گرفته است؛ از حضور مسلمانان در کلیسای اصفهان گرفته تا توجه و احترام سفیران و مسافران خارجی به آثار مذهبی و فرهنگی.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تصریح کرد: جامعه ایران در عین برخورداری از تنوع، در دورههای موفق تاریخی توانسته است میان تفاوتها و وحدت اجتماعی تعادل برقرار کند و در برابر دشمن، انسجام خود را حفظ کند؛ بنابراین تفاوتها الزاماً عامل فاصله گرفتن مردم از یکدیگر نیست و میتواند در صورت شکلگیری گفتوگو و احترام متقابل، به تعمیق وحدت اجتماعی منجر شود.
وی افزود: گاهی تحمل تفاوتها در جامعه کاهش مییابد و جامعه به سمت قطبیشدن حرکت میکند، در حالی که در جهان امروز، اگر یک دولت ـ ملت و مردم آن در کنار یکدیگر قرار نگیرند، ظرفیت دفاع از بسیاری از داشتههای مشترک نیز تضعیف خواهد شد.
شالچی کانونهای فرهنگی، اجتماعی و دینی دانشگاهها را در این زمینه دارای نقشی مهم دانست و گفت: این کانونها افراد دارای علایق و دغدغههای مشترک را گرد هم میآورند و همین ظرفیت اجتماعی، امروز بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز جامعه است.
دانشگاه فراتر از کلاس و کتاب
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم همچنین با اشاره به نقش «آموزش پنهان» در تجربه دانشگاهی اظهار کرد: آنچه از دانشگاه در ذهن و شخصیت دانشآموختگان باقی میماند، صرفاً محتوای کتابها و درسهایی نیست که در کلاس فراگرفتهاند.
وی ادامه داد: اگر از یک دانشآموخته بخواهیم محتوای درسهای دوران دانشگاه را به صورت مکتوب بازگو کند، شاید بخش محدودی از آن را به یاد داشته باشد؛ اما آنچه در تجربه دانشگاهی ماندگار میشود، فهم عمیقتر جهان، توانایی درک دیگران، مواجهه مسئولانه با تفاوتها و احترام به دیدگاه مخالف است.
شالچی این یادگیری غیرمستقیم را از عوامل ماندگاری نقش دانشگاه در عصر گسترش آموزشهای الکترونیکی دانست و خاطرنشان کرد: کانونهای فرهنگی و اجتماعی در شکلگیری این تجربه و فرآیند فرهیختهشدن دانشجویان، نقشی اساسی دارند.
وی با اشاره به شرایط سال گذشته، آن را سالی «پر از درد و حماسه» توصیف کرد و گفت: سالی که گذشت، از جمله مقاطعی است که آیندگان بیش از امروز درباره آن خواهند نوشت؛ با وجود آنکه بخش قابل توجهی از فعالیتهای دانشگاهی به صورت مجازی دنبال شد و بخشی از جامعه دانشگاهی نیز درگیر شرایط جنگی بود، میزان فعالیت کانونهای فرهنگی فراتر از انتظار بود.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر اهمیت تابآوری در سرنوشت ملتها اظهار کرد: در هر جنگی، طرفی میتواند مقاومت بیشتری داشته باشد که از تابآوری و اراده مستحکمتری برخوردار باشد.
شالچی در پایان گفت: فعالیت فرهنگی و اجتماعی در چنین شرایطی، اقدامی ارزشمند و همتراز دفاع از مرزهای کشور است و میتوان فعالان این عرصه را همچون «آرشهای امروزی» دانست؛ ما برای پایان یافتن شرایط دشوار کنونی، به پشتوانه ایستادگی مردم ایران امیدوار هستیم.
