به گزارش روشنای راه، محمدباقر فرهند در کارگاه تخصصی «انتقال تجربه عکاسی بحران» با اشاره به عملکرد رسانهها و عکاسان در جریان جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: در روزهای جنگ، عکاسان و خبرنگاران البرزی در صحنه حضور داشتند و بخش قابل توجهی از لحظات تلخ، دشوار و در عین حال پرافتخار آن دوران را ثبت کردند؛ تصاویری که برخی از آنها فراتر از یک عکس خبری، به روایتهایی ماندگار از یک حادثه تاریخی تبدیل شدند.
وی با بیان اینکه میان «عکس خبری» و «عکاسی روایتگر بحران» تفاوت جدی وجود دارد، افزود: عکاس بحران الزاماً صرفاً به دنبال ثبت یک رویداد نیست؛ او باید بتواند آنچه بر سر یک شهر، خانواده، جامعه و انسانها میآید را از دریچه دوربین روایت کند. گاهی یک تصویر میتواند ابعاد یک حادثه را به شکلی بیان کند که دهها خبر و گزارش قادر به انتقال آن نیست.
فرهند ادامه داد: برخی تصاویر ثبتشده در جریان حوادث اخیر، روایتگر ترس، بهت، اندوه، همدلی، ایستادگی و بازسازی بودند. تصویر مادری که چشمانتظار فرزند خود است، امدادگری که در دل حادثه به کمک مردم میشتابد یا انسانی که در لحظه وقوع یک انفجار در حال انجام وظیفه است، تنها یک قاب تصویری نیست؛ هر کدام از این تصاویر بخشی از داستان انسانها در یک مقطع تاریخی را با خود حمل میکنند.
مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل استانداری البرز با اشاره به برخی تصاویر ثبتشده از حوادث پل شهید رئیسی و دیگر نقاط استان گفت: در جریان این حوادث، عکاسان و تصویربرداران در شرایط بسیار دشواری به کار خود ادامه دادند و بعضاً برای ثبت تصاویر، خود را در معرض خطر قرار دادند. این حضور نشان داد که عکاسان بحران علاوه بر دانش حرفهای، به شجاعت، مسئولیتپذیری، سرعت عمل و قدرت تصمیمگیری در شرایط غیرعادی نیاز دارند.
وی تأکید کرد: شجاعت عکاس به معنای بیمحابا قرار گرفتن در معرض خطر نیست؛ بلکه یک عکاس حرفهای باید در کنار شهامت، اصول ایمنی، تشخیص موقعیت و مسئولیت حرفهای را نیز رعایت کند. آنچه از لنز دوربین او ثبت میشود، ممکن است تنها سند تصویری یک لحظه باشد و برای همین، انتخاب سوژه، زاویه دید، زمان ثبت تصویر و نحوه انتشار آن از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
فرهند با اشاره به ضرورت آموزش تخصصی در حوزه عکاسی و خبرنگاری بحران گفت: یکی از موضوعاتی که باید در البرز با جدیت دنبال شود، ایجاد دورههای تخصصی آموزش خبرنگاری و عکاسی بحران است. ظرفیتهای مناسبی در استان وجود دارد و میتوان با بهرهگیری از استادان و صاحبنظران این حوزه، دورههای آموزشی کاربردی را برای خبرنگاران و عکاسان برگزار کرد تا رسانههای استان برای مواجهه با شرایط بحرانی از آمادگی بیشتری برخوردار باشند.
وی افزود: برگزاری چنین دورههایی میتواند در یک چارچوب مستمر و تخصصی دنبال شود و موضوعاتی مانند روایت بحران، اخلاق حرفهای، اصول ایمنی، انتخاب سوژه، مدیریت صحنه، تشخیص تصاویر قابل انتشار و شیوه مواجهه رسانهای با حوادث را پوشش دهد.
مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل استانداری البرز همچنین بر استفاده از ظرفیت پیشکسوتان و استادان برجسته عکاسی تأکید کرد و گفت: البرز و کشور از چهرههای ارزشمندی در عرصه عکاسی برخوردارند و باید از تجربه و دانش این افراد برای تربیت نسل جدید عکاسان بهره گرفت. تجربه عکاسانی که سالها در میدانهای جنگ، بحران و رویدادهای اجتماعی حضور داشتهاند، سرمایهای حرفهای است که نباید از آن غفلت کرد.
فرهند با اشاره به جایگاه عکاسی در ثبت تاریخ اظهار کرد: تاریخ فقط در کتابها نوشته نمیشود؛ بسیاری از لحظات تاریخی در قاب دوربین عکاسان ثبت شده و همان تصاویر هستند که سالها بعد امکان بازخوانی یک دوره را برای نسلهای آینده فراهم میکنند. عکاس بحران در حقیقت شاهد تاریخ است و دوربین او میتواند حافظه یک نسل را شکل دهد.
وی ادامه داد: اگر امروز تصاویر ماندگاری از جنگهای بزرگ، بحرانهای اجتماعی و رویدادهای تاریخی در اختیار داریم، بخش مهمی از این حافظه تاریخی حاصل تلاش عکاسانی است که در سختترین شرایط، روایت تصویری خود را ثبت کردهاند. بنابراین، عکاسی بحران باید به عنوان یک حرفه تخصصی و اثرگذار مورد توجه قرار گیرد.
فرهند با اشاره به ظرفیتهای هنری موجود در شهرداری کرج گفت: وجود مدیریت شهری برخوردار از نگاه هنری و حضور نیروهای فعال در عرصه فرهنگ و هنر، فرصت مناسبی برای تقویت ارتباط میان مدیریت شهری و جامعه عکاسان است و میتوان از این ظرفیت برای برگزاری دورههای آموزشی، انتقال تجربه و ایجاد زمینه فعالیت حرفهای عکاسان استفاده کرد.
وی افزود: پیشنهاد میشود با همکاری مجموعههای فرهنگی و رسانهای، دورههای تخصصی عکاسی و خبرنگاری بحران در البرز برگزار شود و استادان برجسته این حوزه برای انتقال تجربه به عکاسان و خبرنگاران جوان دعوت شوند.
مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل استانداری البرز در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از تلاش عکاسان، خبرنگاران و تصویربرداران استان در جریان حوادث اخیر گفت: اگرچه در ارزیابی عملکرد رسانهها و دستگاهها باید نقاط ضعف را نیز صادقانه دید و درباره آنها گفتوگو کرد، اما نباید از تلاش گسترده و حضور مسئولانه بخش قابل توجهی از فعالان رسانهای در میدان غافل شد.
وی خاطرنشان کرد: بسیاری از عکاسان و خبرنگاران استان در شرایط دشوار، تصاویر و گزارشهایی ثبت کردند که بخشی از حافظه رسانهای البرز در جریان جنگ و حوادث اخیر را شکل داده است. طبیعی است که بخشی از این آثار به دلایل مختلف کمتر دیده شده باشند، اما ارزش حرفهای آنها با میزان دیدهشدن در فضای رسانهای سنجیده نمیشود.
فرهند با اشاره به برخی تصاویر ثبتشده از لحظات وقوع انفجار و امدادرسانی در استان گفت: در برخی صحنهها، عکاسان در فاصله بسیار نزدیک از محل حادثه حضور داشتند و در شرایطی دشوار به ثبت تصاویر پرداختند. چنین صحنههایی نشاندهنده مسئولیتپذیری و تعهد حرفهای عکاسان و تصویربردارانی است که تلاش کردند واقعیت میدان را برای افکار عمومی ثبت کنند.
وی همچنین از همکاری دستگاههای اجرایی و امنیتی استان برای تسهیل فعالیت رسانههای رسمی در جریان حوادث اخیر قدردانی کرد و گفت: با توجه به شرایط خاص حاکم بر روزهای بحران، ضرورت داشت میان الزامات امنیتی و نیاز رسانهها به ثبت و انتقال صحیح رویدادها هماهنگی ایجاد شود. در همین راستا، با هماهنگی استانداری و دستگاههای مرتبط، زمینه فعالیت رسانههای رسمی و حضور عکاسان دارای مجوز در برخی صحنهها فراهم شد.
مدیرکل روابط عمومی استانداری البرز ادامه داد: این تجربه نشان داد که تعامل، آموزش و تعریف سازوکار مشخص میان دستگاههای مسئول و رسانهها میتواند به ثبت روایت دقیقتر و حرفهایتر از حوادث کمک کند و در عین حال ملاحظات امنیتی و حرفهای نیز مورد توجه قرار گیرد.
فرهند در پایان با تأکید بر ضرورت تداوم این مسیر گفت: امروز باید از تجربه روزهای بحران برای آینده استفاده کنیم. عکاسان و خبرنگاران باید آموزش ببینند، دستگاهها باید نحوه تعامل با رسانهها در شرایط بحرانی را بشناسند و ظرفیتهای هنری و رسانهای استان نیز باید در کنار یکدیگر قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: آنچه عکاسان در روزهای دشوار ثبت میکنند، ممکن است برای امروز یک تصویر ساده به نظر برسد، اما در آینده میتواند سندی ارزشمند برای شناخت یک دوره تاریخی باشد؛ بنابراین حمایت از عکاسی بحران، در واقع حمایت از ثبت حقیقت و حفظ حافظه تاریخی جامعه است.
