به گزارش روشنای راه، سعید جوانشیر در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تشریح سطوح مختلف پیشگیری در نظام سلامت اظهار کرد: در سالهای اخیر موضوع پیشگیری سطح چهار در نظامهای سلامت مورد توجه قرار گرفته و این رویکرد در واقع تلاش میکند فراتر از پیشگیریهای متعارف، از پزشکیشدن بیش از اندازه زندگی مردم جلوگیری کند.
وی با اشاره به مفهوم پیشگیری سطح یک گفت: در پیشگیری سطح یک، هدف اصلی جلوگیری از بروز بیماری است؛ همانند واکسیناسیون که با ایجاد ایمنی، مانع ابتلای فرد به برخی بیماریها میشود.
معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت البرز افزود: در پیشگیری سطح دو، تمرکز بر شناسایی زودهنگام بیماریهاست؛ به این معنا که بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون یا برخی انواع سرطان، پیش از آنکه به مراحل پیشرفته برسند، شناسایی شوند تا اقدامات درمانی لازم در زمان مناسب انجام شود.
جوانشیر ادامه داد: پیشگیری سطح سه نیز زمانی مطرح میشود که بیماری در فرد ایجاد شده و هدف این است که از پیشرفت و عوارض بیشتر آن جلوگیری کنیم؛ برای مثال، بیماری که دچار سکته شده است، با دریافت خدمات توانبخشی و فیزیوتراپی میتواند از تشدید عوارض بیماری جلوگیری کرده و روند بهبودی خود را سرعت ببخشد.
پیشگیری سطح چهار؛ وقتی درمان جای زندگی سالم را میگیرد
وی با بیان اینکه پیشگیری سطح چهار نگاه متفاوتی به مقوله سلامت دارد، تصریح کرد: در این رویکرد، موضوع اصلی این است که اساساً زندگی افراد را بیش از حد پزشکی نکنیم و مردم را به سمت اقدامات درمانی غیرضروری سوق ندهیم.
معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت استان البرز توضیح داد: امروز در جامعه شاهد آن هستیم که برخی مشکلات طبیعی زندگی روزمره، بلافاصله به یک مسئله پزشکی تبدیل میشوند؛ فردی که خوابش نمیبرد، به جای بررسی علت و اصلاح سبک زندگی به سراغ قرص خواب میرود یا کسی که به دلیل نشستن طولانیمدت دچار کمردرد شده، ممکن است سریعاً به دنبال اقدامات درمانی و حتی جراحی باشد.
جوانشیر ادامه داد: مسئله فقط به دارو محدود نمیشود؛ انجام آزمایشها، تصویربرداریها و سونوگرافیهای متعدد و غیرضروری نیز در برخی موارد به بخشی از سبک زندگی افراد تبدیل شده است.
وی با انتقاد از رواج چکاپهای مکرر و بدون اندیکاسیون پزشکی گفت: این تصور که هر فرد باید هر سه ماه یکبار مجموعهای از آزمایشها را انجام دهد تا مطمئن شود مشکلی ندارد، الزاماً با اصول صحیح سلامت همخوانی ندارد. در واقع، اگر بدون نیاز پزشکی به سمت آزمایشهای متعدد برویم، ممکن است از معاینه و ارزیابی واقعی بیمار فاصله بگیریم.
از «آزمایشمحوری» تا پزشکیشدن زندگی
معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت البرز با اشاره به افزایش گرایش جامعه به آزمایشها و اقدامات تشخیصی اظهار کرد: در مواردی به جای اینکه فرد بر اساس علائم، سابقه پزشکی و معاینه بالینی ارزیابی شود، نوعی آزمایشمحوری شکل گرفته است؛ به این معنا که فرد به صورت دورهای آزمایشهای مختلف انجام میدهد و تلاش میکند از طریق نتایج آزمایشها وضعیت سلامت خود را ارزیابی کند، حتی اگر ضرورت پزشکی برای انجام آنها وجود نداشته باشد.
جوانشیر افزود: این مسئله درباره تصویربرداری و سونوگرافی نیز قابل مشاهده است و در برخی موارد افراد بدون نیاز واقعی، به سمت اقدامات تشخیصی متعدد میروند؛ در حالی که هر اقدام پزشکی باید بر اساس نیاز واقعی بیمار و نظر پزشک انجام شود.
وی همچنین نسبت به رواج مصرف خودسرانه مکملها و داروها هشدار داد و گفت: یکی دیگر از مصادیق پزشکیشدن زندگی، مصرف خودسرانه انواع ویتامینها، مکملها و داروهاست که متأسفانه با گسترش شبکههای اجتماعی و تبلیغات مختلف، بیشتر شده است.
معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت البرز ادامه داد: گاهی فرد صرفاً به این دلیل که یکی از اعضای خانواده یا اطرافیانش یک مکمل یا دارو مصرف میکند، تصور میکند همان محصول برای او نیز مفید است و بدون بررسی شرایط جسمی و نیاز واقعی خود، مصرف آن را آغاز میکند.
جوانشیر تأکید کرد: این نگاه که اگر فرد دیگری یک دارو یا مکمل مصرف میکند، پس من نیز باید همان را مصرف کنم، میتواند عوارض و پیامدهای جدی داشته باشد و باید از آن پرهیز کرد.
اقتصاد بزرگ سلامت و نقش تبلیغات
وی با اشاره به نقش تبلیغات در گسترش این رفتارها گفت: موضوع مصرف دارو، تجهیزات پزشکی و محصولات مرتبط با سلامت، تنها محدود به ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان نیز به دلیل گردش مالی بسیار بالای این حوزه، تبلیغات گستردهای در این زمینه انجام میشود.
معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت استان البرز افزود: استمرار مصرف و استفاده از بسیاری از محصولات سلامتمحور، به نوعی با تبلیغات و ایجاد تقاضا در جامعه تقویت میشود و آثار این روند را امروز در رفتارهای سلامت مردم مشاهده میکنیم.
جوانشیر در پایان خاطرنشان کرد: پیشگیری سطح چهار تلاش میکند این چرخه را اصلاح کند؛ یعنی به جای اینکه هر مسئلهای از زندگی روزمره را به یک مسئله پزشکی تبدیل کنیم، ابتدا سبک زندگی خود را اصلاح کنیم. هدف این است که مردم سالمتر زندگی کنند و زندگی آنها تا حد امکان به سمت درمان، دارو و اقدامات پزشکی غیرضروری سوق پیدا نکند.
