به گزارش روشنای راه، طیبه مصباحزاده در نشست خبری با اشاره به جهتگیری جدید پژوهشهای علمی کشور اظهار کرد: طی سالهای اخیر، تحقیقات حوزه منابع طبیعی به سمت شناسایی، توسعه و استقرار گونههای گیاهی بومی مقاوم در برابر شرایط سخت اقلیمی سوق یافته است.
وی افزود: هدف اصلی این رویکرد، ارائه راهکارهای عملی، کمهزینه و پایدار برای احیای سرزمینهای در معرض بیابانزایی و افزایش تابآوری اکوسیستمهای خشک و نیمهخشک کشور است.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران درباره اولویتهای کنونی پژوهشی در این حوزه گفت: بررسی روشهای نوین استقرار پوشش گیاهی با مصرف بهینه آب، احیای عرصههای تخریبشده، بهرهگیری از فناوریهای نوین پایش سرزمین و ارزیابی آثار تغییر اقلیم بر اکوسیستمهای بیابانی، از محورهای اصلی مطالعات دانشگاه تهران به شمار میرود.
مصباحزاده با تأکید بر ضرورت استفاده از گونههای بومی و سازگار با شرایط هر منطقه تصریح کرد: در بسیاری از مناطق بیابانی کشور، گونههایی همچون تاغ، گز، آتریپلکس، اسکنبیل، قیچ و درمنه نتایج موفقی در تثبیت خاک و احیای پوشش گیاهی داشتهاند.
وی ادامه داد: انتخاب گونههای مناسب بر اساس شرایط اقلیمی، نوع خاک، میزان شوری و وضعیت منابع آب هر منطقه انجام میشود و به همین دلیل، نمیتوان نسخهای یکسان برای تمامی مناطق کشور ارائه کرد.
مصباحزاده با انتقاد از نگاه سادهانگارانه به موضوع بیابانزدایی گفت: مقابله با بیابانزایی صرفاً به کاشت چند گونه گیاهی محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از اقدامات مدیریتی، پژوهشی و حفاظتی است که باید با مشارکت جوامع محلی و در چارچوب مدیریت پایدار منابع آب و خاک دنبال شود.
وی عوامل اصلی تشدید بیابانزایی را کاهش بارندگی، تداوم خشکسالی، افت منابع آب زیرزمینی، تخریب پوشش گیاهی، چرای بیش از ظرفیت مراتع و بهرهبرداری ناپایدار از منابع طبیعی عنوان کرد و افزود: هر زمان تعادل میان بهرهبرداری و توان اکولوژیک سرزمین بر هم بخورد، روند بیابانزایی شدت میگیرد.
این پژوهشگر حوزه منابع طبیعی خاطرنشان کرد: حفظ و تقویت پوشش گیاهی بومی، نقش مؤثری در کنترل فرسایش خاک، کاهش گردوغبار و افزایش تابآوری سرزمین در برابر تغییرات اقلیمی ایفا میکند.
تمرکز جهانی بر مراتع در سال ۲۰۲۶
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود به رویداد جهانی روز مقابله با بیابانزایی و خشکسالی در سال ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت: این رویداد با میزبانی کشور Kenya و همکاری United Nations Convention to Combat Desertification با شعار «مراتع؛ شناسایی، احترام، احیا» برگزار خواهد شد.
وی با تشریح اهمیت این شعار اظهار کرد: مراتع بیش از نیمی از خشکیهای جهان را پوشش میدهند، اما همچنان از جمله اکوسیستمهایی هستند که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. این عرصهها به دلیل تغییر اقلیم، تخریب سرزمین و تغییر کاربری، با تهدیدهای جدی روبهرو هستند.
مصباحزاده تأکید کرد: تداوم این روند میتواند امنیت غذایی و آبی، معیشت جوامع روستایی و تابآوری اقلیمی را با چالشهای جدی مواجه کند.
وی همچنین انتخاب کنیا به عنوان میزبان این رویداد را ناشی از تلاشهای مستمر این کشور در مقابله با تخریب اراضی و حمایت از جوامع ساکن مناطق خشک دانست.
مصباحزاده در تشریح محورهای سهگانه تعیینشده از سوی UNCCD برای سال ۲۰۲۶ گفت: نخست، شناخت ارزشهای اقتصادی و زیستمحیطی مراتع شامل نقش آنها در حفظ تنوع زیستی، تنظیم چرخه آب و ذخیره کربن؛ دوم، ارج نهادن به دانش دامداران و جوامع بومی بهعنوان حافظان سنتی این سرزمینها؛ و سوم، سرمایهگذاری در مدیریت پایدار زمین و آب، تقویت حکمرانی سرزمین و ارتقای آمادگی در برابر خشکسالی از طریق احیای مراتع تخریبشده.
