علیرضا آقاشاهی، مدیر بخش تغذیه موسسه تحقیقات علوم دامی کشور:
محصولات جانبی کشاورزی؛ راهکاری برای پایداری دامپروری
محقق مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با تأکید بر ظرفیت قابل توجه محصولات جانبی کشاورزی و صنایع غذایی در تأمین بخشی از نیاز خوراک دام، گفت: استفاده علمی و هدفمند از این منابع میتواند ضمن کاهش هزینه تأمین نهادهها، به افزایش بهرهوری و پایداری اقتصادی واحدهای دامپروری کمک کند.
به گزارش روشنای راه، علیرضا آقاشاهی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از بقایای کشاورزی و صنایع غذایی، در صورت فرآوری صحیح، از ارزش تغذیهای مناسبی برخوردار است و میتواند بخشی از نهادههای متعارف مورد نیاز دام را تأمین کند.
وی افزود: استفاده نکردن از این منابع باارزش، علاوه بر از دست رفتن یک ظرفیت اقتصادی، در برخی موارد میتواند پیامدهای زیستمحیطی به همراه داشته باشد و حتی بقایایی مانند پوسته سبز پسته، در صورت مدیریت نامناسب، برای محصول اصلی نیز ایجاد خطر کند.
این پژوهشگر ادامه داد: بقایای غلات، تفاله صنایع فرآوری محصولات کشاورزی، تفاله مالت، سبوس، کنجالهها و برخی محصولات جانبی صنایع غذایی، با توجه به ترکیب شیمیایی و نحوه تولید، قابلیت استفاده در تغذیه دام را دارند؛ با این حال، مصرف هر یک از این منابع باید بر اساس ارزش غذایی، میزان رطوبت، قابلیت هضم، وجود ترکیبات ضدتغذیهای و شرایط نگهداری تعیین شود.
آقاشاهی با تأکید بر ضرورت کنترل کیفیت پیش از مصرف این محصولات گفت: سلامت و کیفیت مواد جانبی باید به دقت ارزیابی شود، چراکه برخی از آنها ممکن است به دلیل رطوبت بالا، آلودگی قارچی، احتمال تولید سموم قارچی، شوری یا وجود ترکیبات نامطلوب، بدون فرآوری و کنترل مناسب برای تغذیه دام قابل استفاده نباشند.
وی تصریح کرد: پیش از ورود هر محصول جانبی به جیره غذایی دام، باید ترکیبات مغذی و محدودیتهای مصرف آن مشخص شود تا استفاده از این منابع در چارچوب علمی و ایمن صورت گیرد.
محقق مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور همچنین به ظرفیتهای متنوع برخی بقایای کشاورزی اشاره کرد و گفت: پیت نیشکر ممکن است از نظر ارزش مستقیم خوراکی ظرفیت بالایی نداشته باشد، اما در صنایع مختلف کاربردهای مشخصی دارد و نباید صرفاً به عنوان پسماند تلقی و سوزانده شود.
آقاشاهی خاطرنشان کرد: مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور در زمینه تبدیل انواع پسماندهای کشاورزی به خوراک و استفادههای کاربردی از آنها، در سطوح مختلف دارای تجربیات، دانش فنی و اطلاعات اجرایی ارزشمندی است که میتواند زمینه بهرهگیری بهتر از این ظرفیتها را فراهم کند.
وی با بیان اینکه جایگزینی نهادههای معمول با محصولات جانبی باید بر پایه اصول تغذیه دام انجام شود، افزود: میزان استفاده از این منابع در جیره غذایی باید متناسب با سن، وزن زنده، مرحله تولید و سطح تولید دام تعیین شود تا کاهش هزینه خوراک، به قیمت کاهش عملکرد تولیدی یا تهدید سلامت دام تمام نشود.
این پژوهشگر تأکید کرد: توسعه دانش فنی در حوزه فرآوری، خشککردن، نگهداری و مصرف صحیح محصولات جانبی میتواند مسیر استفاده اقتصادیتر از این منابع را هموار کند.
آقاشاهی گفت: با توجه به سهم قابل توجه هزینه خوراک در اقتصاد واحدهای دامپروری، بهرهگیری اصولی از منابع خوراکی بومی، در دسترس و کمهزینه میتواند به مدیریت هزینههای تولید، افزایش بهرهوری و تقویت پایداری اقتصادی واحدهای دامپروری کمک کند.