به گزارش روشنای راه، احمد جمال‌نژاد معاون اطلاعات و آمار سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان البرز با تشریح جزئیات اجرای سرشماری آزمایشی ثبتی‌مبنا در استان اظهار کرد: عملیات نقشه‌برداری و آمارگیری سرشماری ثبتی‌مبنا از ۱۴ دی‌ماه سال جاری با به‌کارگیری حدود ۱۱ مأمور آمارگیر در شهرستان ساوجبلاغ و شهر گلزار آغاز شد و همزمان، دو حوزه آمارگیری نیز در ۱۷ روستای منطقه تحت پوشش قرار گرفت.

وی افزود: این مرحله از سرشماری به‌صورت کاملاً آزمایشی اجرا شد و خوشبختانه عملیات جمع‌آوری اطلاعات با دقت و کیفیت مطلوب انجام گرفت. داده‌ها از طریق تبلت‌های الکترونیکی و نرم‌افزارهای اختصاصی ثبت و پس از بارگذاری در سامانه مرکز آمار ایران، مورد بازبینی قرار گرفت و بدون خطای مؤثر به مرکز ارسال شد. بر این اساس، در حال حاضر عملیات آمارگیری این مرحله به پایان رسیده و مرحله میدانی دیگری در این مقطع در دستور کار نیست.

معاون اطلاعات و آمار سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان البرز با اشاره به برنامه‌ریزی برای ادامه مراحل آزمایشی تصریح کرد: در اردیبهشت‌ماه سال آینده، مرحله آزمایشی دیگری از سرشماری ثبتی‌مبنا در یکی دیگر از شهرها یا روستاهای استان اجرا خواهد شد تا ایرادات احتمالی، چالش‌ها و نواقص موجود در فرآیند سرشماری شناسایی و پیش از اجرای سرشماری اصلی برطرف شود.

جمال‌نژاد با بیان اینکه مدت زمان اجرای این مرحله آزمایشی حدود ۲۰ روز بوده است، گفت: این عملیات از ۱۴ دی‌ماه آغاز و تا ۴ بهمن‌ماه ادامه داشت و نتایج حاصل از آن، مبنای اصلاح و تکمیل فرآیندهای آماری برای سرشماری سراسری آینده خواهد بود؛ سرشماری‌ای که بر اساس قانون، پایه اصلی برنامه‌ریزی‌های کلان کشور برای ۱۰ سال آینده محسوب می‌شود.

وی در تشریح محورهای اطلاعاتی سرشماری اظهار کرد: موضوعات مطرح‌شده در سرشماری شامل اطلاعات جمعیتی نظیر سن، بعد خانوار، محل تولد، وضعیت مهاجرت، وضعیت اشتغال و فعالیت اقتصادی خانوارهاست. در بخش مهاجرت، اطلاعات مربوط به جابه‌جایی خانوارها در بازه‌های زمانی مشخص، به‌ویژه مهاجرت از سایر استان‌ها یا شهرستان‌ها، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

معاون اطلاعات و آمار سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان البرز با اشاره به اهمیت اطلاعات حوزه مسکن گفت: در سرشماری‌های سنتی، شاخص‌های متعددی از وضعیت مسکن خانوارها از جمله مساحت واحد مسکونی، تعداد اتاق‌ها، وجود آشپزخانه، حمام، نوع اسکلت ساختمان، وضعیت پارکینگ و سایر استانداردهای سکونتی مورد پرسش قرار می‌گرفت و سپس این اطلاعات با استانداردهای جهانی مقایسه می‌شد.

وی افزود: در سرشماری ثبتی‌مبنا، رویکرد بر این است که بخش قابل توجهی از این پرسش‌ها حذف شود و اطلاعات مورد نیاز از طریق سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی مانند ثبت احوال، آموزش و پرورش، وزارت راه و شهرسازی، سازمان ثبت اسناد و سایر نهادهای مرتبط تأمین شود. این اقدام علاوه بر کاهش زمان اجرای سرشماری، موجب کاهش چشمگیر هزینه‌ها و افزایش به‌روز بودن داده‌های آماری خواهد شد.

جمال‌نژاد با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در این حوزه اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۳۰ درصد کشورهای جهان سرشماری ثبتی‌مبنا را اجرا می‌کنند. بسیاری از کشورهای اروپایی بیش از دو دهه است که از این روش بهره می‌برند و کشورهایی مانند ترکیه، ژاپن و تعدادی از کشورهای آسیایی نیز در سال‌های اخیر به این شیوه روی آورده‌اند.

وی ادامه داد: در ایران نیز با دستور ریاست محترم جمهوری، حدود ۱۸ دستگاه اجرایی مکلف شده‌اند اطلاعات خود را در اختیار مرکز آمار ایران قرار دهند. این اطلاعات پس از عبور از سامانه‌های کنترلی و رفع خطاهای احتمالی، تجمیع و برای تحلیل‌های آماری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

معاون اطلاعات و آمار سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان البرز تأکید کرد: در صورت رفع موانع اجرایی و همکاری کامل دستگاه‌ها، سرشماری ثبتی‌مبنا می‌تواند تحولی اساسی در نظام آماری کشور ایجاد کند. از مزایای مهم این روش، به‌روزرسانی مستمر اطلاعات است؛ به‌گونه‌ای که داده‌ها هر سه یا شش ماه یک‌بار اصلاح و تکمیل می‌شوند و تغییراتی نظیر جابه‌جایی محل سکونت یا تغییر کدپستی نیز به‌سرعت در نظام آماری ثبت خواهد شد.

وی با اشاره به محدودیت‌های روش‌های سنتی آمارگیری گفت: در سرشماری‌های میدانی، بخشی از اطلاعات مبتنی بر خوداظهاری است و ممکن است درصدی خطا در پاسخ‌ها وجود داشته باشد. در روش‌های آماری، این میزان خطا تا حدود ۱۰ درصد قابل قبول در نظر گرفته می‌شود، اما در سرشماری سراسری تلاش می‌شود با مراجعه به تمام خانوارها، حتی خانوارهای غیرساکن، عشایری، مهاجران و اتباع، تصویری دقیق از جمعیت ارائه شود.

جمال‌نژاد در پایان خاطرنشان کرد: اطلاعات حاصل از سرشماری، پایه اصلی تصمیم‌گیری‌ها، تخصیص منابع، بودجه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های کلان کشور است و هرچه این داده‌ها دقیق‌تر، به‌روزتر و کم‌هزینه‌تر تولید شود، مسیر برنامه‌ریزی توسعه‌ای کشور نیز هموارتر خواهد شد. اجرای موفق سرشماری ثبتی‌مبنا می‌تواند نقطه عطفی در تحول نظام آماری و مدیریتی کشور باشد.